Khu Di tích Kim Liên – quê hương Chủ tịch Hồ Chí Minh từ lâu được xem là “địa chỉ đỏ” của du lịch Nghệ An. Đây là nơi gìn giữ ký ức về tuổi thơ và nền tảng hình thành nhân cách của Người, đồng thời là điểm đến văn hóa – lịch sử mang giá trị tinh thần đặc biệt đối với người dân Việt Nam.
.jpg)
Khu Di tích Kim Liên – quê hương Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ảnh: Sưu tầm
1. Không gian linh thiêng giữa lòng xứ Nghệ
Khu Di tích Kim Liên tọa lạc tại xã Kim Liên (Nghệ An). Quần thể rộng hơn 200 ha bao gồm Làng Sen quê nội Bác, làng Hoàng Trù quê ngoại, khu trưng bày, cùng mộ bà Hoàng Thị Loan, thân mẫu của Người.
Không lộng lẫy hay cầu kỳ, Kim Liên gây xúc động bởi vẻ giản dị, nguyên sơ: những mái nhà tranh lợp lá mía, hàng cau thẳng tắp, lũy tre làng rì rào gió, con đường đất đỏ mộc mạc. Mỗi bước chân như đưa du khách trở về thời thơ ấu của cậu bé Nguyễn Sinh Cung – nơi hun đúc tình yêu quê hương, chí hướng lớn lao vì dân tộc.
.jpg)
2. Giá trị lịch sử – văn hoá – tinh thần trường tồn
Kim Liên là biểu tượng của văn hóa Việt Nam truyền thống: ao sen thanh khiết, giếng cổ, sân đất, những vật dụng sinh hoạt mộc mạc. Tất cả được bảo tồn như một không gian giáo dục lịch sử trực quan, giúp thế hệ hôm nay hiểu về nguồn cội và hình hài nên một vĩ nhân. Với ý nghĩa sâu sắc đó, Kim Liên được công nhận là Di tích Quốc gia (1979) và Di tích Quốc gia Đặc biệt (2012). Đây cũng là điểm đến thường xuyên của du khách trong nước, kiều bào và bạn bè quốc tế khi tìm hiểu về cuộc đời Chủ tịch Hồ Chí Minh.
3. Ba lưu ý quan trọng trước khi tham quan
3.1 Thời điểm lý tưởng
Kim Liên đón khách quanh năm. Tuy nhiên: Tháng 5 mùa sen nở rộ, cũng là dịp Lễ hội Làng Sen, là thời gian đẹp nhất để cảm nhận trọn vẹn không gian quê Bác. Nếu muốn vắng vẻ và dễ chịu hơn, du khách có thể chọn mùa xuân (tháng 1- 3) hoặc mùa thu (tháng 8 -10).
Khu di tích mở cửa hàng ngày, miễn phí vé vào.
3.2 Hướng di chuyển
Từ Hà Nội: theo cao tốc đến Quốc lộ 46A, thời gian di chuyển 4–5 giờ.
Từ TP Vinh: rẽ theo Quốc lộ 46A khoảng 14 km.
Từ Quang Khoi Wellness & Retreat (Quỳnh Lưu – Nghệ An): hơn 1 giờ lái xe theo tuyến Quốc lộ 1A – Quốc lộ 46A.
3.3 Trang phục – tác phong
Kim Liên là không gian tưởng niệm, vì vậy du khách nên:
Mặc trang phục lịch sự, kín đáo
Giữ thái độ trang nghiêm, tránh gây ồn
Tuân thủ hướng dẫn, không chạm vào hiện vật, không chụp tại khu vực cấm.
.jpg)
Quê hương của Bác Hồ thuộc xã Kim Liên, tỉnh Nghệ An (Ảnh: sưu tầm)
4. Bốn điểm tham quan tiêu biểu trong quần thể Kim Liên
4.1. Làng Hoàng Trù – quê ngoại Bác
Làng Hoàng Trù hay làng Chùa là quê ngoại của Bác, cách làng Sen 3km. Cụm di tích bao gồm: Nhà cụ Hoàng Xuân Đường, nhà của gia đình Bác và nhà thờ chi họ Hoàng Xuân.
Nằm e ấp sau lũy tre làng là ngôi nhà tranh 5 gian của ông bà ngoại Bác Hồ - cụ Hoàng Đường và cụ Nguyễn Thị Kép. Mỗi gian nhà gắn liền với những dấu ấn đặc biệt trong tuổi thơ và hành trình trưởng thành của thân phụ Bác.
Gian đầu tiên: Là nơi cụ Đường dạy học, chiếc phản gỗ đơn sơ từng là bàn học đầu tiên của Bác.
Gian thứ hai: Là không gian đàm đạo thơ văn với án thư, nghiên mực, nơi những tri thức đầu đời được nuôi dưỡng.
Gian thứ ba: Là nơi cha con cùng nghỉ ngơi và bàn luận kinh sử.
Gian buồng: Là nơi cụ bà sinh và nuôi dưỡng 2 người con gái hiền thục, đảm đang.
Gian thứ năm: Là nơi sinh hoạt chung, nổi bật với chiếc khung cửi – nơi cụ Kép ngày đêm cần mẫn dệt vải, nuôi gia đình và dạy con cái yêu lao động.
Phía sau nhà của cụ Hoàng Xuân Đường là nhà thờ họ Hoàng Xuân, được xây dựng từ năm 1881. Ban đầu nhà được lợp tranh, đến năm 1930 nhà được tu sửa và lợp ngói chắc chắn. Nhà được làm bằng gỗ lim, cửa gỗ lim song tiện. Kiến trúc gồm một gian chính và hai gian phụ, trước có thềm, trước sân là bể cạn và đôi cây Thiên tuế, đôi cây Mẫu đơn làm bình phong đẹp mắt.
Bên cạnh nhà cụ Hoàng Xuân Đường là ngôi nhà mái tranh đơn sơ giản dị - là tổ ấm uyên ương, ghi nhận những năm tháng hạnh phúc của gia đình Chủ tịch Hồ Chí Minh. Năm 1883, để chuẩn bị cho lễ thành hôn của 2 con là Nguyễn Sinh Sắc và Hoàng Thị Loan, cụ Đường đã dựng cho họ một ngôi nhà tranh 3 gian làm chỗ ở riêng sau ngày cưới.
Đến nay, trong nhà vẫn còn lưu giữ những hiện vật về cuộc sống giải dị của gia đình bác lúc bấy giờ như: Chiếc khung cửi gỗ, bàn gỗ, chiếc võng gai, bút nghiên, v.v. được xếp đặt một cách ngăn nắp, thuận tiện, hài hòa và ấm cúng.
4.2. Ngôi nhà tranh 5 gian ở Làng Sen
Ngôi nhà tranh 5 gian là ngôi nhà được dân làng Sen dựng lên để mừng cụ Nguyễn Sinh Sắc đỗ Phó bảng trong khoa thi Hội năm 1901. Ngôi nhà ở Làng Sen (làng Kim Liên) - quê nội Bác Hồ, gia đình Bác đã sinh sống tại đây từ năm 1901 đến năm 1906.
Ngôi nhà nằm giữa không gian xanh mát với vườn cây, bóng tre, hàng râm bụt, được làm từ tre, gỗ, lợp mái tranh, tạo nên một không gian yên bình, giản dị, thể hiện cuộc sống thanh đạm của gia đình Bác trước đây. Gian ngoài cùng được dùng để tiếp khách và đặt bàn thờ, gian thứ ba là nơi ở của bà Nguyễn Thị Thanh - chị gái của Bác, gian thứ tư là nơi cụ Phó bảng nằm đọc sách và gian thứ năm là nơi nghỉ của Bác và anh trai Nguyễn Sinh Khiêm.
Các hiện vật trong ngôi nhà của Bác tại Làng Sen cũng được bảo tồn và giữ nguyên vẹn như: Hai bộ phản gỗ, chiếc giường, chiếc rương đựng lương thực, mâm gỗ sơn đen, chiếc tủ đứng hai ngăn.
Tại Làng Sen, du khách còn được tham quan nhiều di tích gắn bó với thời niên thiếu của Bác như: Ao sen, di tích giếng Cốc, nhà thờ họ Nguyễn Sinh, lò rèn Cố Điền, nhà Cử nhân Vương Thúc Quý, núi Chung, v.v.
(1).jpg)
Ngôi nhà tranh mái lá 5 gian của gia đình Bác tại làng Sen. Ảnh: Sưu tầm
4.3. Khu trưng bày và Nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh
Khu trưng bày và nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh nằm trong khuôn viên di tích làng Sen được xây dựng năm 1970. Công trình được xây dựng cao ráo trên nền đất cũ của nhà tưởng niệm có diện tích khoảng 200m2, làm bằng gỗ Đinh hương, nền lát gạch và mái lợp ngói mũi hoa sen.
Đây là bảo tàng đầu tiên trong cả nước trưng bày tiểu sử của Bác với rất nhiều hiện vật, tư liệu quý giá, thể hiện tình cảm của đồng bào trong nước và bạn bè quốc tế dành cho Bác. Đến nay, khu trưng bày và nhà tưởng niệm không ngừng bổ sung các tư liệu, hiện vật lịch sử, góp phần hoàn thiện mô hình Di tích - Bảo tàng - Tưởng niệm đem đến cho du khách những trải nghiệm quý giá về Người.
.jpg)
Đây là nơi trưng bày nhiều hiện vật về cuộc đời của Bác (Ảnh: Sưu tầm)
4.4. Mộ bà Hoàng Thị Loan – nơi tưởng nhớ người mẹ hiền
Nằm lưng chừng núi Động Tranh, xã Nam Giang (Nam Đàn), khu mộ bà Hoàng Thị Loan là điểm đến văn hóa - tâm linh quan trọng trong quần thể di tích Kim Liên. Công trình mộ bà Hoàng Thị Loan được khởi công xây dựng năm 1984, đứng nhìn từ xa giống như một khung cửi lớn, tượng trưng cho nghề dệt vải mà bà đã cần cù, chịu thương chịu khó làm suốt cuộc đời để nuôi dạy con cái.
Tại nền sân thượng hình bán nguyệt trước ngôi mộ dựng một tấm bia lớn bằng đá đen, khắc tiểu sử và công lao của bà Hoàng Thị Loan. Hai bên tả, hữu là đường lên, xuống tạo thành nhiều bậc đá khác nhau giống như hai dải lụa đào xõa xuống từ khung cửi.
Phần thân mộ được ốp bằng đá hoa cương, chân mộ được ghép đá cẩm thạch, phía trên là mái dốc phủ đá tự nhiên, xung quanh là những khóm hoa rực rỡ. Khe trước của phần mộ được trồng các loại cây quý được lấy từ nhiều miền đất nước.
(1).jpg)
Khu mộ bà Hoàng Thị Loan - Thân mẫu Chủ Tịch Hồ Chí Minh. Ảnh: Báo Nghệ An
Kim Liên – Một điểm dừng văn hoá trong hành trình nghỉ dưỡng tại Quang Khoi Wellness & Retreat
Với vị trí chỉ hơn một giờ lái xe từ khu nghỉ dưỡng, Kim Liên trở thành điểm tham quan lý tưởng để du khách Quang Khởi mở rộng trải nghiệm văn hóa trong chuyến đi của mình. Sau khoảnh khắc lắng đọng tại Kim Liên, du khách trở về Quang Khoi Wellness & Retreat để tiếp tục hành trình tái tạo năng lượng, chăm sóc sức khỏe và tận hưởng không gian wellness chuẩn quốc tế bên bờ biển Quỳnh. Đây chính là sự kết hợp hoàn hảo giữa văn hóa – thiên nhiên – chăm sóc sức khỏe, tạo nên một hành trình trọn vẹn cho du khách khi đến với Nghệ An.
TRUYỀN THÔNG QUANG KHỞI